Diasi-Met 50/1000mg - Trị tiểu đường típ 2

Thành phần

• Sitagliptin 50 mg (dưới dạng sitagliptin phosphate 64,25 mg).
• Metformin hydrochloride 1000 mg.

Công dụng

• Tăng cường kiểm soát đường huyết nhờ cơ chế bổ trợ: giảm tân tạo glucose ở gan (metformin) và tăng đáp ứng incretin sau bữa ăn (sitagliptin).
• Giảm HbA_1c, đường huyết đói và sau ăn; nguy cơ hạ đường huyết thấp khi không dùng kèm insulin/sulfonylurea.
• Không gây tăng cân; metformin có thể hỗ trợ giảm cân nhẹ.

Chỉ định

• Điều trị đái tháo đường týp 2 ở người lớn như:
  • Thay thế liệu pháp dùng riêng lẻ từng thành phần khi đã kiểm soát tốt với sitagliptin và metformin.
  • Phối hợp bổ sung khi metformin đơn trị không đạt mục tiêu.

Liều dùng và cách dùng

Liều khuyến nghị

• 1 viên uống 2 lần/ngày cùng bữa ăn sáng và tối để giảm tác dụng phụ đường tiêu hóa của metformin.

Cá thể hóa liều

• Chọn hàm lượng phù hợp với liều metformin hiện dùng; có thể chuyển đổi tương đương từ liệu pháp rời.
• Không vượt quá liều sitagliptin 100 mg/ngày và metformin 2000 mg/ngày (hoặc 2550 mg tùy nhãn).

Chức năng thận

• eGFR ≥ 45 mL/phút/1,73 m²: có thể dùng liều thông thường; theo dõi định kỳ.
• eGFR 30–44: cân nhắc liều metformin giảm; công thức cố định 50/1000 có thể không phù hợp ⇒ xem xét hàm lượng khác hoặc phối hợp rời.
• eGFR < 30: chống chỉ định metformin; không dùng Diasi‑Met.

Hướng dẫn dùng

• Nuốt nguyên viên; không nghiền/nhai.
• Tiếp tục chế độ ăn và luyện tập; theo dõi đường huyết theo hướng dẫn.

Chống chỉ định

• Quá mẫn với sitagliptin, metformin hoặc bất kỳ tá dược nào.
• Suy thận nặng (eGFR < 30 mL/phút/1,73 m²), toan chuyển hóa cấp/mạn (bao gồm nhiễm toan ceton), mất nước nặng.
• Bệnh cấp tính làm tăng nguy cơ thiếu oxy mô hoặc suy giảm chức năng thận (sốc, nhiễm trùng nặng…).
• Trước/sau chụp cản quang iod tĩnh mạch ở bệnh nhân nguy cơ: cần tạm ngừng metformin theo khuyến cáo.

Cảnh báo và thận trọng

• Nhiễm toan lactic (hiếm nhưng nghiêm trọng) liên quan metformin: nguy cơ tăng ở suy thận, suy gan, suy tim mất bù, nghiện rượu, mất nước. Ngừng thuốc và đi khám ngay khi có thở nhanh, đau bụng, lơ mơ, mệt mỏi bất thường.
• Viêm tụy cấp liên quan sitagliptin: ngừng thuốc nếu đau bụng dai dẳng dữ dội ± nôn.
• Đau khớp nặng (hiếm) với nhóm ức chế DPP‑4: cân nhắc ngừng nếu xảy ra.
• Bóng nước dạng pemphigoid (rất hiếm): ngừng thuốc nếu nghi ngờ, chuyển khám da liễu.
• Thiếu vitamin B₁₂ do metformin dùng kéo dài: cân nhắc theo dõi định kỳ, đặc biệt ở thiếu máu/nguy cơ kém hấp thu.
• Suy gan: tránh dùng metformin ở suy gan nặng.
• Suy tim: dữ liệu sitagliptin về biến cố tim mạch trung tính; tuy nhiên thận trọng ở suy tim tiến triển. Bù dịch hợp lý, theo dõi chức năng thận.
• Phẫu thuật/nhập viện: cân nhắc tạm ngừng và chuyển insulin tạm thời.

Tác dụng không mong muốn

Tương tác thuốc

• Chất cản quang iod tĩnh mạch: tăng nguy cơ suy thận cấp và toan lactic → tạm ngừng metformin trước/sau theo khuyến cáo.
• Rượu: tăng nguy cơ toan lactic → tránh dùng.
• Thuốc làm giảm chức năng thận (NSAID, ức chế men chuyển/ức chế thụ thể angiotensin, lợi tiểu, thuốc cản quang…): theo dõi eGFR sát.
• Thuốc ức chế carbonic anhydrase (topiramat…): tăng nguy cơ toan chuyển hóa.
• Digoxin: sitagliptin có thể làm tăng nhẹ nồng độ digoxin → theo dõi khi phối hợp.
• Sitagliptin có nguy cơ tương tác qua CYP thấp; metformin không chuyển hóa qua CYP.

Dược lực học

Sitagliptin (ức chế DPP‑4)

• Ức chế enzym DPP‑4, ngăn phân hủy incretin (GLP‑1, GIP) → tăng insulin phụ thuộc glucose sau bữa ăn, giảm glucagon → giảm sản xuất glucose ở gan.
• Không gây tăng cân, nguy cơ hạ đường huyết thấp khi dùng đơn độc hoặc phối hợp không có insulin/sulfonylurea.

Metformin (biguanid)

• Giảm tân tạo glucose ở gan (ức chế phức hợp I chuỗi hô hấp ty thể → hoạt hóa AMPK), tăng nhạy cảm insulin và tăng thu nạp glucose ở cơ.
• Giảm hấp thu glucose ruột mức độ nhẹ, không kích thích tiết insulin.

Dược động học

Sitagliptin

• Hấp thu: C_max ~1–4 giờ; sinh khả dụng cao.
• Thải trừ chủ yếu qua thận dưới dạng không đổi (vận chuyển qua OAT3/P‑gp); t_1/2 ~12 giờ → dùng 1 lần/ngày khi dùng đơn chất.

Metformin

• Hấp thu: hấp thu ở ruột non; dùng cùng thức ăn giúp giảm tác dụng phụ tiêu hóa.
• Không gắn protein mạnh, không chuyển hóa; thải trừ qua thận nhờ bài tiết ống thận; t_1/2 ~6–7 giờ.

Hướng dẫn bảo quản

• Bảo quản nơi khô ráo, thoáng mát, tránh ánh nắng trực tiếp.
• Nhiệt độ theo khuyến cáo nhà sản xuất (thường ≤30°C).
• Giữ thuốc trong bao bì gốc, để xa tầm tay trẻ em.

Đối tượng đặc biệt

Phụ nữ có thai và cho con bú

• Mang thai: cân nhắc thay thế phù hợp (ví dụ insulin) theo khuyến cáo chuyên khoa.
• Cho con bú: metformin bài tiết một lượng nhỏ vào sữa; thận trọng và hỏi ý kiến bác sĩ.

Người cao tuổi

• Đánh giá eGFR trước khi khởi trị và định kỳ; tăng nguy cơ toan lactic khi suy thận.

Suy thận/Suy gan

• Suy thận: điều chỉnh liều theo eGFR; công thức cố định 50/1000 có thể không phù hợp khi cần giảm metformin hoặc sitagliptin.
• Suy gan: tránh metformin ở suy gan nặng.

Xử trí quên liều

• Dùng ngay khi nhớ ra trong ngày cùng bữa ăn.
• Nếu gần liều kế tiếp, bỏ qua liều đã quên; không dùng gấp đôi.

Quá liều và xử trí

• Metformin: nguy cơ toan lactic → điều trị tại cơ sở y tế, hỗ trợ hô hấp – tuần hoàn, cân nhắc thẩm tách nếu nặng.
• Sitagliptin: xử trí triệu chứng và hỗ trợ; thẩm tách loại bỏ một phần.