Azashine 300mg (Azacitidine) - Trị bạch cầu tủy cấp

Thành phần

\nMỗi viên nén chứa Azacitidine 300 mg. \n

Công dụng của Azashine 300

\nAzashine 300 có công dụng chính là hỗ trợ kiểm soát bệnh ác tính dòng tủy thông qua cơ chế điều hòa biểu sinh và ức chế sự tăng sinh bất thường của tế bào bệnh. Trong thực hành lâm sàng, azacitidine đường uống được biết đến nhiều nhất với vai trò điều trị duy trì ở một số người bệnh bạch cầu tủy cấp đã lui bệnh sau hóa trị tấn công nhưng chưa thể hoặc không phù hợp để tiếp tục liệu pháp điều trị mang tính triệt căn cường độ cao. \n \nKhác với các thuốc chỉ làm giảm triệu chứng đơn thuần, azacitidine tác động lên quá trình methyl hóa DNA và quá trình sao chép của tế bào, từ đó giúp làm chậm sự phát triển của dòng tế bào ác tính. Mục tiêu điều trị của thuốc không chỉ là kéo dài thời gian lui bệnh mà còn hướng tới duy trì ổn định huyết học, kéo dài thời gian sống thêm và giảm nguy cơ tái phát sớm ở những đối tượng phù hợp theo đánh giá của bác sĩ chuyên khoa huyết học – ung bướu. \n \nTuy nhiên, không phải mọi trường hợp mắc bệnh máu ác tính đều có thể dùng Azashine 300. Giá trị của thuốc phụ thuộc rất lớn vào giai đoạn bệnh, tình trạng lui bệnh, khả năng dung nạp, chỉ số xét nghiệm máu, chức năng gan thận và kế hoạch điều trị tổng thể của từng người bệnh. Vì vậy, công dụng thực tế của thuốc chỉ được phát huy tối ưu khi người bệnh tuân thủ nghiêm ngặt phác đồ đã được cá thể hóa. \n

Chỉ định

\nAzashine 300 thường được nhắc đến trong chỉ định điều trị duy trì cho người lớn mắc bạch cầu tủy cấp đã đạt lui bệnh hoàn toàn hoặc lui bệnh hoàn toàn chưa hồi phục hoàn toàn công thức máu sau hóa trị tấn công, nhưng không thể tiếp tục điều trị triệt căn cường độ cao theo kế hoạch điều trị chuyên sâu. Chỉ định cụ thể cần dựa vào đánh giá của bác sĩ chuyên khoa huyết học – ung bướu, kết quả tủy xương, công thức máu, nguy cơ tái phát, khả năng dung nạp và chiến lược điều trị toàn diện. \n \nTrong thực tế, người bệnh dùng azacitidine đường uống không giống với người bệnh dùng azacitidine tiêm dưới da hoặc tiêm tĩnh mạch ở các phác đồ khác. Đây là điểm rất quan trọng vì cùng là azacitidine nhưng chỉ định và lịch dùng giữa các dạng bào chế không hoàn toàn tương đương. Do đó, người bệnh và người chăm sóc không nên tự hiểu rằng mọi chế phẩm azacitidine có thể thay thế cho nhau. \n \nNgoài những chỉ định được công nhận trong một số tài liệu chuyên môn, việc sử dụng Azashine 300 cho mục đích khác chỉ nên diễn ra khi có y lệnh rõ ràng trong bối cảnh chuyên khoa và theo dõi sát. Thuốc không phải là chế phẩm tự dùng tại nhà theo kiểu thuốc bổ trợ thông thường. \n

Dược lực học

\nAzacitidine là một chất tương tự nucleoside của cytidine. Sau khi vào cơ thể, hoạt chất này được chuyển hóa nội bào thành các dạng có hoạt tính, từ đó tham gia vào các cơ chế làm thay đổi hoạt động của tế bào ung thư. Một trong những cơ chế quan trọng nhất của azacitidine là ức chế methyltransferase, làm giảm mức độ methyl hóa DNA bất thường. Ở nhiều bệnh lý ác tính về huyết học, hiện tượng tăng methyl hóa quá mức có thể làm “tắt” các gen ức chế khối u hoặc các gen điều hòa biệt hóa tế bào. Khi quá trình methyl hóa bất thường được điều chỉnh, các gen có lợi cho việc kiểm soát tăng sinh có thể được hoạt hóa trở lại. \n \nBên cạnh tác động biểu sinh, azacitidine còn có thể được gắn vào RNA và DNA của tế bào, làm ảnh hưởng đến quá trình tổng hợp acid nucleic và giảm khả năng tăng sinh của tế bào bệnh. Nhờ cơ chế đa hướng này, thuốc có thể góp phần ức chế dòng tế bào tủy ác tính, kéo dài tình trạng lui bệnh và làm chậm diễn tiến tái phát ở một số người bệnh phù hợp. \n \nĐiểm đặc biệt của azacitidine là hiệu quả điều trị không hoàn toàn biểu hiện ngay như kiểu “u nhỏ đi sau vài ngày”, mà thường cần được đánh giá theo chu kỳ, dựa trên huyết đồ, tủy đồ, triệu chứng toàn trạng và các tiêu chí đáp ứng điều trị trong chuyên khoa huyết học. Điều này giải thích vì sao một số người bệnh cần dùng thuốc nhiều chu kỳ liên tiếp mới thấy rõ giá trị lâm sàng của điều trị duy trì. \n \nDo tác động lên tế bào tăng sinh, azacitidine cũng ảnh hưởng đến các dòng tế bào máu bình thường, đặc biệt là bạch cầu trung tính và tiểu cầu. Đây là nguyên nhân khiến thuốc có thể gây ức chế tủy xương, làm tăng nguy cơ nhiễm khuẩn, xuất huyết hoặc phải trì hoãn chu kỳ. Chính vì vậy, dược lực học của thuốc luôn đi kèm yêu cầu theo dõi công thức máu chặt chẽ trong quá trình sử dụng. \n

Dược động học

\nAzashine 300 là dạng viên uống nên được hấp thu qua đường tiêu hóa sau khi dùng bằng đường uống. Với azacitidine đường uống, mức độ phơi nhiễm toàn thân tăng tương đối theo liều trong khoảng liều nghiên cứu, và sau liều 300 mg, hoạt chất đạt nồng độ đỉnh trong máu sau một khoảng thời gian ngắn. So với nhiều thuốc uống thông thường, azacitidine có thời gian bán thải ngắn, không tích lũy đáng kể khi dùng theo lịch chuẩn, nhưng hiệu quả điều trị vẫn đạt được nhờ cơ chế tác động lên tế bào và việc lặp lại theo chu kỳ đã được thiết kế trong phác đồ. \n \nAzacitidine gắn protein huyết tương ở mức thấp đến vừa, sau đó được phân bố vào tuần hoàn và đi vào tế bào đích. Hoạt chất trải qua quá trình chuyển hóa thông qua thủy phân tự phát và khử amin nhờ cytidine deaminase. Một phần nhỏ liều dùng được thải trừ dưới dạng không đổi qua nước tiểu. Những đặc điểm dược động học này cho thấy việc dùng thuốc phải tuân thủ lịch cố định hằng ngày trong số ngày được kê của mỗi chu kỳ, thay vì uống tùy hứng hoặc “nhớ thì uống”. \n \nMặc dù thời gian tồn tại của thuốc trong huyết tương không dài, tác động sinh học của azacitidine lên quá trình methyl hóa và lên tế bào bệnh có thể kéo dài hơn. Chính vì thế, việc dùng đúng số ngày trong chu kỳ có ý nghĩa rất quan trọng. Uống thiếu ngày có thể làm giảm hiệu quả, còn tự ý kéo dài hơn lịch kê có thể làm tăng độc tính huyết học và độc tính tiêu hóa. \n \nMột lưu ý lâm sàng đáng chú ý là azacitidine đường uống không nên được xem là tương đương trực tiếp với azacitidine tiêm dưới da hoặc tiêm tĩnh mạch. Sự khác biệt về hấp thu, phơi nhiễm toàn thân, lịch dùng và chỉ định điều trị khiến việc thay thế lẫn nhau có thể dẫn tới thất bại điều trị hoặc tăng độc tính. \n

Hướng dẫn bảo quản

\nBảo quản thuốc ở nơi khô ráo, tránh ẩm, tránh ánh sáng trực tiếp và giữ nguyên trong bao bì kín cho đến khi sử dụng. Không để thuốc trong môi trường có nhiệt độ quá cao, nơi có hơi nước hoặc nơi trẻ em có thể lấy được. Vì đây là thuốc chống ung thư dạng uống, viên thuốc cần được cất giữ cẩn thận, không để rơi vỡ, không nghiền nát nếu không có hướng dẫn của bác sĩ hoặc dược sĩ lâm sàng. \n \nNếu viên thuốc bị nứt, vỡ hoặc bột thuốc tiếp xúc ra ngoài, người xử lý nên tránh tiếp xúc trực tiếp kéo dài. Sau khi chạm vào thuốc hoặc bột thuốc, cần rửa tay kỹ. Trong môi trường chăm sóc tại nhà, việc bảo quản và thao tác đúng giúp hạn chế phơi nhiễm không cần thiết cho người thân và người chăm sóc. \n

Liều dùng và cách dùng

\nAzashine 300 là thuốc kê đơn dùng trong điều trị chuyên khoa. Liều dùng cụ thể phải tuân theo phác đồ bác sĩ chỉ định. Với azacitidine đường uống trong chỉ định duy trì, tài liệu chuẩn thường nhắc đến 300 mg uống 1 lần mỗi ngày từ ngày 1 đến ngày 14 của chu kỳ 28 ngày. Người bệnh thường được hướng dẫn tiếp tục điều trị cho tới khi bệnh tiến triển hoặc xuất hiện độc tính không chấp nhận được. \n \nThuốc có thể được dùng cùng hoặc không cùng thức ăn, nhưng nên uống vào cùng một thời điểm mỗi ngày để giúp duy trì thói quen dùng thuốc đều đặn. Viên thuốc cần được nuốt nguyên viên, không nhai, không nghiền, không bẻ nếu không có chỉ định khác. Một số phác đồ còn khuyến cáo dùng thuốc chống nôn trước mỗi liều trong ít nhất 2 chu kỳ đầu, nhất là ở người bệnh dễ buồn nôn hoặc đã từng gặp nôn ói khi hóa trị. \n \nNếu quên liều, người bệnh thường được khuyên uống bổ sung ngay trong cùng ngày khi nhớ ra, sau đó quay lại lịch dùng bình thường vào ngày hôm sau. Không dùng 2 liều trong cùng một ngày. Nếu nôn sau khi uống thuốc, không uống bù thêm trong ngày đó mà tiếp tục liều kế tiếp theo lịch thường lệ. Vì đây là thuốc có độc tính đáng kể, mọi thay đổi về liều hoặc lịch dùng cần có xác nhận từ bác sĩ điều trị. \n \nTrong quá trình dùng thuốc, bác sĩ có thể trì hoãn chu kỳ, giảm liều hoặc ngưng thuốc tạm thời nếu người bệnh bị giảm bạch cầu nặng, giảm tiểu cầu, sốt giảm bạch cầu trung tính hoặc các độc tính nặng khác. Điều này hoàn toàn không có nghĩa là thuốc “không hợp”, mà là một phần của chiến lược quản lý độc tính để vẫn duy trì lợi ích điều trị an toàn nhất có thể. \n

Chống chỉ định

\nAzashine 300 chống chỉ định ở người có tiền sử quá mẫn nặng với azacitidine hoặc với bất kỳ thành phần nào của thuốc. Trong thực hành, nếu người bệnh từng có phản ứng dị ứng nghiêm trọng với azacitidine, bác sĩ sẽ cân nhắc tránh dùng lại trừ khi có đánh giá đặc biệt. \n \nNgoài chống chỉ định chính thức, nhiều tình huống cần được xem là yếu tố buộc phải thận trọng rất cao hoặc tạm hoãn dùng thuốc, chẳng hạn suy tủy nặng chưa kiểm soát, nhiễm khuẩn tiến triển, sốt chưa rõ nguyên nhân, giảm bạch cầu trung tính nặng hoặc tình trạng toàn thân không đủ điều kiện tiếp tục điều trị. Quyết định sử dụng ở những trường hợp này phụ thuộc hoàn toàn vào bác sĩ chuyên khoa. \n

Thận trọng khi sử dụng

\nĐiều trị bằng azacitidine đường uống cần theo dõi sát công thức máu. Trong các tài liệu chuẩn, công thức máu được theo dõi mỗi 2 tuần trong 2 chu kỳ đầu và trước khi bắt đầu mỗi chu kỳ sau đó; khi đã phải giảm liều vì ức chế tủy, tần suất theo dõi lại thường được tăng lên. Đây là điểm mấu chốt nhằm phát hiện sớm giảm bạch cầu, giảm tiểu cầu hoặc thiếu máu để có hướng xử trí kịp thời. \n \nNgười bệnh dùng Azashine 300 có nguy cơ gặp ức chế tủy xương, làm giảm các dòng tế bào máu. Hậu quả có thể là nhiễm khuẩn, sốt giảm bạch cầu trung tính, chảy máu, mệt nhiều hoặc phải trì hoãn điều trị. Bất cứ khi nào xuất hiện sốt, rét run, ho tăng, đau họng, chảy máu chân răng, bầm tím bất thường, tiểu máu hoặc phân đen, người bệnh cần đi khám ngay. \n \nDo thuốc có thể gây hại cho thai nhi, phụ nữ có thai không được tự ý tiếp xúc hoặc sử dụng thuốc nếu không có chỉ định đặc biệt. Nam và nữ trong độ tuổi sinh sản cần được tư vấn biện pháp tránh thai phù hợp trong thời gian dùng thuốc và sau khi ngừng thuốc theo hướng dẫn của bác sĩ. Ngoài ra, vì đây là thuốc chống ung thư, viên thuốc không nên được xử lý tùy tiện như thuốc thông thường trong gia đình. \n \nMột lưu ý rất quan trọng khác là không được tự động chuyển đổi giữa azacitidine đường uống và azacitidine đường tiêm. Dù cùng hoạt chất, nguy cơ sai sót điều trị là có thật vì lịch dùng và chỉ định khác nhau. Tự thay đổi chế phẩm có thể dẫn đến quá liều, kém hiệu quả hoặc gặp biến cố nghiêm trọng. \n

Tác dụng không mong muốn

\nTác dụng không mong muốn thường gặp của azacitidine đường uống bao gồm buồn nôn, nôn, tiêu chảy, mệt mỏi, suy nhược, giảm bạch cầu, giảm bạch cầu trung tính và giảm tiểu cầu. Một số người bệnh còn có thể bị chán ăn, đau bụng, táo bón, đau cơ, đau khớp hoặc cảm giác toàn trạng giảm sút trong giai đoạn đầu điều trị. \n \nTrong các nghiên cứu lâm sàng với azacitidine đường uống, các biến cố nghiêm trọng được lưu ý gồm viêm phổi, sốt giảm bạch cầu trung tính, nhiễm khuẩn nặng và nhiễm trùng huyết. Vì người bệnh điều trị bằng thuốc này vốn đã có bệnh nền huyết học ác tính, việc phân biệt giữa biến chứng của bệnh và tác dụng phụ của thuốc đôi khi rất phức tạp. Do đó, bất kỳ dấu hiệu bất thường nào cũng không nên xem nhẹ. \n \nCác triệu chứng buồn nôn và nôn thường là nhóm tác dụng phụ khiến người bệnh khó chịu rõ rệt nhất, nhất là trong 1–2 chu kỳ đầu. Việc dùng thuốc chống nôn dự phòng theo chỉ định, chia nhỏ bữa ăn, uống đủ nước và báo sớm cho bác sĩ khi nôn nhiều có thể giúp cải thiện đáng kể khả năng dung nạp. Với các độc tính huyết học, tuyệt đối không tự mua thuốc kích bạch cầu, thuốc cầm máu hoặc thuốc dân gian khi chưa có chỉ dẫn cụ thể. \n

Tương tác thuốc

\nDù azacitidine không phải là thuốc nổi tiếng về tương tác kiểu cảm ứng hoặc ức chế enzyme gan mạnh như một số thuốc khác, người bệnh vẫn cần cung cấp đầy đủ danh sách thuốc đang dùng cho bác sĩ. Điều này đặc biệt quan trọng với thuốc chống đông, thuốc ức chế miễn dịch, thuốc điều trị nhiễm khuẩn, thuốc chống nôn, thực phẩm chức năng, thuốc nam hoặc các chế phẩm hỗ trợ ung thư không rõ thành phần. \n \nMọi thuốc hoặc sản phẩm có khả năng ảnh hưởng tới tủy xương, làm tăng nguy cơ chảy máu, làm giảm miễn dịch hoặc gây độc lên gan thận đều có thể làm phức tạp hóa quá trình điều trị. Người bệnh không nên tự ý dùng thêm thuốc cảm, thuốc giảm đau, kháng viêm hoặc sản phẩm quảng cáo “tăng sức đề kháng” khi chưa được duyệt bởi bác sĩ điều trị chính. \n

Sử dụng cho phụ nữ có thai và cho con bú

\nAzacitidine có nguy cơ gây hại cho thai nhi dựa trên cơ chế tác dụng và dữ liệu tiền lâm sàng. Vì vậy, thuốc không nên sử dụng trong thai kỳ trừ khi có quyết định điều trị đặc biệt ở cơ sở chuyên khoa và đã cân nhắc lợi ích – nguy cơ nghiêm ngặt. Phụ nữ đang cho con bú cũng cần tránh dùng thuốc hoặc ngừng cho con bú theo hướng dẫn của bác sĩ nếu bắt buộc điều trị. \n \nNam giới dùng azacitidine và bạn tình trong độ tuổi sinh sản cũng cần được tư vấn tránh thai phù hợp. Đây là một điểm thường bị xem nhẹ nhưng rất quan trọng trong thực hành ung thư học hiện đại. \n

Quá liều và xử trí

\nQuá liều Azashine 300 có thể làm tăng nguy cơ ức chế tủy nặng, buồn nôn, nôn, tiêu chảy, suy kiệt hoặc các biến cố nhiễm khuẩn nghiêm trọng. Nếu uống quá số viên được kê trong ngày, người bệnh cần liên hệ ngay với bác sĩ điều trị hoặc tới cơ sở y tế gần nhất để được đánh giá. Không nên tự chờ ở nhà nếu người bệnh đang có sốt, nôn nhiều, xuất huyết hoặc mệt lả. \n \nXử trí quá liều chủ yếu là điều trị hỗ trợ, theo dõi dấu hiệu sinh tồn, công thức máu, điện giải, chức năng gan thận và các biến chứng nhiễm khuẩn. Vì không có cách “giải độc tại nhà” đặc hiệu, việc nhập viện theo dõi trong các trường hợp đáng ngờ là rất quan trọng. \n

Quên liều và xử trí

\nNếu quên liều Azashine 300, người bệnh nên uống ngay khi nhớ ra trong cùng ngày. Sang ngày hôm sau quay lại lịch dùng như bình thường. Không dùng gấp đôi liều trong một ngày để bù liều đã quên. Nếu người bệnh bị nôn sau khi uống thuốc, không uống thêm liều khác trong ngày mà dùng liều kế tiếp theo lịch thông thường. \n \nTrong điều trị chuyên khoa, việc ghi chép lịch uống thuốc theo ngày của chu kỳ rất có ích, nhất là với phác đồ uống 14 ngày rồi nghỉ đến hết chu kỳ 28 ngày. Cách đơn giản nhất là đánh dấu vào lịch giấy hoặc ứng dụng nhắc thuốc để tránh nhầm lẫn giữa ngày có thuốc và ngày nghỉ thuốc. \n

Vì sao không được thay thế azacitidine đường uống bằng azacitidine đường tiêm?

\nNhiều người bệnh khi nghe cùng hoạt chất azacitidine có thể nghĩ rằng dạng uống và dạng tiêm có thể thay cho nhau. Đây là một hiểu lầm nguy hiểm. Sự khác biệt nằm ở lịch dùng, mức độ phơi nhiễm toàn thân, bối cảnh chỉ định và dữ liệu hiệu quả của từng dạng bào chế. Azacitidine đường uống 300 mg theo lịch 14 ngày của chu kỳ 28 ngày không tương đương với các phác đồ azacitidine đường tiêm đang dùng cho những bệnh cảnh khác. \n \nNếu thay thế sai, người bệnh có thể đối mặt với nguy cơ thất bại điều trị hoặc độc tính nghiêm trọng, kể cả biến cố nặng đe dọa tính mạng. Vì vậy, mỗi lần cấp phát thuốc, người bệnh nên kiểm tra lại tên thuốc, hàm lượng, dạng dùng và số ngày uống trong chu kỳ để tránh sai sót.